Categorie archief: Ondersteunen & Versterken

Nieuwsbrief ergotherapie Sri Lanka vs. Nederland

Standaard

Speciaal voor het beroepsproduct professionalisering vanuit een ander perspectief heb ik een nieuwsbrief ontwikkeld. De inhoud van de nieuwsbrief is gebaseerd op mijn ervaringen op het gebied van internationalisering in Sri Lanka en bij ENOTHE.

Klik hier voor de nieuwsbrief

Onlangs heb ik de beoordeling teruggekregen voor dit product, het werd beoordeeld met een 10!

Advertenties

Betaald werk= participeren?

Standaard

Participeren en de participatiemaatschappij zijn modewoorden uit politiek Den Haag sinds koning Willem Alexander de troonrede  voordroeg: (vanaf minuut 0.27 tot 0.47 ).

Deze ommezwaai lijkt naadloos aan te sluiten op een aantal elementen van het burgerschapsmodel (bron 1), namelijk gelijke rechten, eigen regie, zelfbepaling en keuzevrijheid. Echter lijkt er over de andere elementen van het burgerschapsmodel nauwelijks aandacht te zijn besteed. Om dit nader te onderzoeken heb ik mij dit kwartaal verdiept in het begrip participatie. Wat houdt participeren in, wat betekent dit voor de burger en wat is de rol van ergotherapie daarin? Ik heb hierover kennis opgedaan door het werken in de wijk, het houden van 3 interviews, het bekijken van documentaires en het gebruik van andere bronnen.

Participeren
Participatie wordt veelal aangeduid als ‘meedoen aan het maatschappelijk leven’. Er is zelfs een participatieladder (bron 2) ontwikkeld door gemeenten met behulp van de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten). De Participatieladder is een meetinstrument waarmee je kunt vaststellen in hoeverre iemand, bijvoorbeeld een bijstandsgerechtigde of een wijkbewoner meedoen in de samenleving. – Participatieladder.nl
De ladder is onderverdeeld in zes treden:

participatieladder

Het lijkt een prachtig meetinstrument om mensen in hokjes te stoppen, iets waar we in Nederland erg van houden.
Aan de andere kant leven we in een maatschappij waarin vooral het individu centraal staat. Het individu die zich moet onderscheiden om mee te tellen. Het individu die #selfies post op Facebook of Instagram, zijn mening te pas en te onpas geeft en vooral moet presteren om de tofste baan te bemachtigen. (2doc: Alles wat we wilden). De lat ligt hoog, namelijk op niveau 6: betaald werk. Wat nou als je niet bij de hoogste treden van de participatieladder hoort? Ben je dan minder?

In gesprek
Uit nieuwsgierigheid heb ik drie mensen geïnterviewd die momenteel financieel afhankelijk zijn en niet de gewenste baan hebben. Ik was benieuwd naar wie ze zijn, hoe hun week eruit ziet, wat voor rol hun wijk daarbij speelt en hoe zij de toekomst voor zich zien. Een korte impressie per persoon:

Annemarie, 29 jaar woont samen met haar twee katten op het Noordereiland van Rotterdam in sociale huurwoning. Ze is sinds 2 jaar afgestudeerd op HBO-niveau. Voor haar levert haar vrijwilligerswerk haar meer voldoening dan haar huidige betaalde werk. Ze is op zoek naar een professionele baan waarbij ze gecoacht wordt door een ervaringsdeskundige. Momenteel wordt ze beperkt door haar volle agenda en ziet ze op tegen het solliciteren, ondersteuning hierbij zou welkom zijn. 

Participatiescore: 5.

Willem, 39 jaar woont samen met zijn kat al 17 jaar in het Oude Noorden van Rotterdam in een sociale huurwoning. Hij is sinds 6 jaar werkloos. Zijn gezondheidsproblemen en financiële situatie beperken hem enorm om eigen regie te kunnen voeren en te kunnen participeren in de samenleving. Het liefst zou Willem willen verhuizen uit zijn multiculturele wijk. 

Participatiescore: 1 á 2.

Henk, 52 jaar woont zelfstandig in Poeldijk. Jaren lang zelfstandige tuinder geweest, maar sinds 2 jaar zoekende naar een nieuw doel in zijn leven. Prioriteit heeft betaald werk vinden, zodat er brood op de plank komt. Maar dat is moeilijk, o.a. zijn bescheiden karakter maakt dat hij niet komt tot actie. Henk zou graag weer structuur willen krijgen gedurende de week en iets willen doen wat hij leuk vindt met andere mensen om hem heen.  

Participatiescore: 3.

Bovenstaande toont de grote diversiteit onder deze doelgroep aan. De participatiescore die is gegeven zegt eigenlijk niets. Elk persoon bezit een unieke ervaringsdeskundigheid van kennis, capaciteiten, wensen en behoeften (Burgeschapsmodel), dit heeft niets met een participatiescore te maken. Toch wordt maatschappelijke participatie voor een groot deel toegeschreven aan het hebben van betaald werk, maar wat voor invloed heeft dat op ons welzijn?

Literatuur: Verhoogt werk ons welzijn?
Rudi Wielers, Peter van der Meer en Henk de Vos beschrijven in het artikel “Verhoogt werk ons welzijn?” Uit het Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken 2011 (bron 3) dat we een zowel als individu als collectief  hoge prioriteit geven aan het hebben van betaald werk . We beschouwen betaald werk als een belangrijke vorm van maatschappelijke participatie, die welzijnsverhogend is.

Echter wordt middels dit artikel aangetoond dat de bijdrage van betaald werk aan het hedonisch welzijn niet erg groot is. (Het hedonisch welzijn is de balans van prettige en onprettige gevoelens bij het uitvoeren van een bepaalde activiteit (Kahneman et al., 2004).) Onderzoek waarin werkenden en werklozen worden vergeleken laat zien dat werkenden een hoger niveau van hedonisch welzijn bereiken dan werklozen. Dit is het geval ondanks dat werklozen veel meer tijd hebben voor bezigheden die aan werkenden veel welzijn verschaffen. Blijkbaar is het niet hebben van betaald werk van grote invloed op het hedonisch welzijn, waarschijnlijk als een mentaal kader dat alle activiteiten kleurt.

Daarnaast ervaren werklozen een lagere levenssatisfactie (mate van tevredenheid over het leven in algemene zin, gescoord middels Likkertschaal) dan werkenden. Extrinsieke aspiraties zoals de daling van het inkomen en minder maatschappelijk geaccepteerd zijn hebben hier invloed op echter wordt de kern van de frustratie bij werklozen vooral toegeschreven aan de intrinsieke aspiraties; verbondenheid met anderen, competentie en autonomie.

Voor werklozen lijken in ieder geval de behoefte aan autonomie en competentie slecht bevredigd te worden: ze zijn afhankelijk van een uitkering en gaan twijfelen aan hun competentie. Die behoeftes aan competentie en autonomie liggen zo diep verankerd dat de beoordelingen en gevoelens die eruit voortvloeien, weinig onderhevig zijn aan beïnvloeding door maatschappelijke normen. Voor een werkloze is het prettiger als werkloosheid maatschappelijk meer geaccepteerd is, maar die acceptatie vermindert niet zijn twijfel over zijn competentie en zijn gevoel van afhankelijkheid.

Als ergotherapeut zie ik een rol weg gelegd om deze doelgroep te ondersteunen en versterken, en te bepleiten (advocate) bij gemeente en andere relevante organisaties om die maatschappelijke norm te beïnvloeden.
Een praktisch voorbeeld hoe dat zou kunnen wordt beschreven vanuit de praktijkervaring werken in de wijk.

Werken in de wijk
Voor Stichting The Holland Road heb ik samen met drie andere studenten mij ingezet voor het huiskamerdiner in de Jacobustuin. Ter voorbereiding van het diner zijn we een week van te voren langs de deuren gegaan om mensen uit te nodigen voor het diner in de tuin. We raakten met mensen in gesprek over de tuin en kwamen tot de conclusie dat het een tuin is met veel historie.

jacobustuin

Voor de avond zelf hadden we het programma vorm gegeven in samenwerking met Jorien, oprichter van The Holland Road. Het doel van het diner was om de buurtbewoners en – ondernemers kennis met elkaar te laten maken en ideeën uit te wisselen over wat zij wilden met de tuin.

Ik representeerde onze groep en nam het voortouw in de uitleg van het programma en was groepsleider in een van de brainstormsessies. Aan het eind van de avond werden alle ideeën omtrent de tuin gedeeld. Bekijk hier de resultaten.

Hoewel er veel oud zeer naar boven kwam en met name de ‘oude garde’ flink was vertegenwoordigd was het een mooi voorbeeld van burgerparticipatie. Uit de brainstorm was o.a. naar voren gekomen dat er behoefte was aan sturing en coördinatie van de tuin, dit zou een prima rol voor een ergotherapeut kunnen zijn. Waarbij het wellicht ook een uitdaging is om de mensen die nu niet aanwezig waren ook zo ver te krijgen om te gaan participeren in de tuin.

Resumé
We zijn vanuit de verzorgingsstaat aangekomen in een nieuw tijdperk, waarin gesproken wordt over de participatiesamenleving. Er wordt gevraagd aan iedereen die dat kan de verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar eigen leven en omgeving. Vanuit de gemeenten is de participatieladder ontwikkelt om te meten in hoeverre burgers meedoen in de samenleving.  Als ergotherapeut wens ik mensen niet op deze manier te beoordelen en in hokjes te stoppen. Door het label ‘participatiescore’ wordt de kloof tussen wél en geen werk hebben, participeren en niet participeren alleen maar groter.
Zoals in het artikel ‘Verhoogt werk ons welzijn?’ wordt aangegeven voelen de meeste werklozen zich al niet goed verenigbaar met de maatschappelijke norm, die stelt dat iedereen voor zichzelf moet zorgen en dus zijn eigen boterham moet verdienen. Dit kwam ook duidelijk terug in de interviews naar voren. Henk vertelde bijvoorbeeld:

Overal waar ik kom wordt er als eerst gevraagd hoe het met mijn werk staat, alsof dat mijn identiteit is. Ik vind het erg moeilijk om daar mee om te gaan.

Betaald werk is sterk overschat in onze maatschappij. Er zou meer aandacht moeten zijn voor intrinsieke aspiraties: verbondenheid met anderen, competentie en autonomie.
Als toekomstig ergotherapeut zie ik het als mijn taak om hier op in te springen. Ik zie kansen en mogelijkheden om de doelgroep die ik heb geïnterviewd te ondersteunen en versterken door ze te voorzien in hun behoeften en verbindingen te leggen tussen mensen. In het dossier benoem ik per persoon de kansen voor de ergotherapie. Maar een mogelijk voorbeeld om te kunnen komen tot een vorm van participatie komt voort uit de praktijkervaring werken in de wijk; het huiskamerdiner in de Jacobustuin.

Participeren is meer dan werk alleen, het is uitgaan van de kracht van ieder mens, ze de verantwoordelijkheid geven, waardoor ze zelf de regie in handen nemen, waarbij de nadruk ligt op het dóen waardoor men het gevoel krijgt dat ze er toe doen en op hun manier een steentje bijdrage aan de maatschappij. Dat is voor mij participeren.

Gebruikte bronnen:

  1. Burgerschapsmodel
  2. Participatieladder.nl
  3. Rudi Wielers, Peter van der Meer en Henk de Vos. (2011). Verhoogt werk ons welzijn?. Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken (27) 4, 467-486.

Participeren = betaald werk? (concept)

Standaard

Participeren en de participatiemaatschappij zijn modewoorden uit politiek Den Haag sinds koning Willem Alexander de troonrede  voordroeg.

Het is onmiskenbaar dat mensen in onze huidige netwerk- en informatiesamenleving mondiger en zelfstandiger zijn dan vroeger. Gecombineerd met de noodzaak om het tekort van de overheid terug te dringen, leidt dit ertoe dat de klassieke verzorgingsstaat langzaam maar zeker verandert in een participatiesamenleving. Van iedereen die dat kan, wordt gevraagd verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar eigen leven en omgeving.

Participeren
Participatie wordt veelal aangeduid als ‘meedoen aan het maatschappelijk leven’. Er is zelfs een participatieladder ontwikkeld door gemeenten met behulp van de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten). De Participatieladder is een meetinstrument waarmee je kunt vaststellen in hoeverre iemand, bijvoorbeeld een bijstandsgerechtigde of een wijkbewoner meedoen in de samenleving. – Participatieladder.nl
De ladder is onderverdeeld in zes treden:

participatieladder

Het lijkt een prachtig meetinstrument om mensen in hokjes te stoppen, iets waar we in Nederland erg van houden.
Aan de andere kant leven we in een maatschappij waarin vooral het individu centraal staat. Het individu die zich moet onderscheiden om mee te tellen. Het individu die #selfies post op Facebook of Instagram, zijn mening te pas en te onpas geeft en vooral moet presteren om de tofste baan te bemachtigen. (2doc: Alles wat we wilden). De lat ligt hoog, namelijk op niveau 6: betaald werk. Wat nou als je niet bij de hoogste treden van de participatieladder hoort? Ben je dan minder?

In gesprek
Uit nieuwsgierigheid heb ik drie mensen geïnterviewd die momenteel afhankelijk zijn van een uitkering. Ik was benieuwd naar hoe hun week eruit ziet, wat voor rol hun wijk daarbij speelt en hoe zij de toekomst voor zich zien.

Annemarie, 29 jaar woont samen met haar twee katten op het Noordereiland van Rotterdam in sociale huurwoning.

Bernard, 39 jaar woont samen met zijn kat al 17 jaar in het Oude Noorden van Rotterdam in een sociale huurwoning.

Cornelis, 52 jaar woont alleen in Poeldijk.

Vraag beantwoorden: wat vinden zij belangrijk? De hoogste treden van de participatieladder? (Arbeidsparticipatie)

Nog uitwerken

Discrepantie
De maatschappij is prestatiegericht, maar of dat voor iedereen goed is durf ik te betwijfelen.

Wat nou als jouw gezondheid het niet toelaat om deel te nemen aan de hoogste trede van de participatieladder?

Het verschil tussen arm en rijk, sterk en zwak lijkt steeds groter te worden.

Nog uitwerken

Mijn rol / kans als ergotherapeut

Steuntje in de rug

Ik zie het als mijn taak als toekomstig ergotherapeut om alert te zijn op de huidige trends & ontwikkelingen en die van de toekomst. Door op de hoogte te blijven van wat er gaande is op macroniveau kan ik kansen signaleren op op microniveau. De toenemende werkloosheid is bijvoorbeeld een probleem op macroniveau. Als ergotherapeut zie ik kansen om mensen die werkloos thuis zitten bij elkaar te brengen, bijvoorbeeld in de wijk het Oude Noorden (microniveau).
De koppen bij elkaar steken is de basis om de handen uit de mouwen te steken en te gaan participeren. De moeilijkheid hiervan is dat deze kwetsbare groep veelal moeilijk te bereiken is. Onbekend maakt tenslotte onbemind, dus het is van belang duidelijk te communiceren wat ik te bieden heb en wat mensen er kunnen halen. Mijn rol zie ik als verbinder, ondersteuner, versterker, als coach in feite. Uitgaan van de kracht van ieder mens en ze daar op aanspreken, ze de verantwoordelijkheid geven, waardoor ze zelf de regie in handen nemen, waarbij de nadruk ligt op het dóen waardoor men het gevoel krijgt dat ze er toe doen en op hun manier een steentje bijdrage aan de maatschappij. Dat is voor mij participeren.

 

NTR Acedemie: Paul Schnabel over de participatiemaatschapij

Standaard

In deze aflevering van de NTR Acedemie van 27 okt 2013 doet Paul Schnabel, oud-directeur Sociaal en Cultureel Planbureau, zijn verhaal over de veranderende verzorgingsstaat naar de participatiemaatschappij. Bij kijk hieronder de aflevering:

ntr

 

NTR Paul Schnabel, oud-directeur Sociaal en Cultureel Planbureau